Wie een Data Protection Impact Assessment (DPIA) doorbladert tot het hoofdstuk maatregelen, kent het wel: zeer algemeen beschreven (beveiligings)maatregelen. Ze zijn bedoeld om de geïdentificeerde privacyrisico's tot een acceptabel niveau terug te brengen. Denk: "Gegevens worden waar mogelijk versleuteld." of "Er is passende toegangsbeveiliging ingericht." of "Verhoog het informatiebewustzijn.". Veelal geschreven door een Privacy Officer (PO) met de allerbeste bedoelingen. Dat kan anders, en ook beter.

Mijn stelling is simpel: de PO doet hier het werk van de CISO (Chief Information Security Officer) over. En minder goed. Eerder schreef ik over tien cadeautjes voor de CISO. Dit is er eentje andersom: een taak die de CISO juist wél moet hebben, maar die via de DPIA maar zo bij de PO kan belanden.

Wie beheert de maatregelen uit de DPIA?

Kies uit: (C)PO, CISO of beide

Het Model DPIA Rijksdienst, en de varianten die gemeenten en provincies gebruiken, is er best duidelijk over. In deel D over maatregelen en restrisico's is expertise over informatiebeveiliging 'in het bijzonder' belangrijk. De BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid) moet worden meegenomen en de CISO toetst de maatregelen voordat de DPIA wordt vastgesteld. So far so good.

In de praktijk ziet de CISO de DPIA lang niet altijd vooraf, maar ook geregeld achteraf (of: niet). Dan loop je het gevaar te gaan sturen op informatiebeveiliging langs twee lijnen. Ik laat dan nog even buiten beschouwing dat, in mijn ervaring, veel van de in de DPIA voorgestelde maatregelen nooit het spreekwoordelijke levenslicht zullen zien. Enfin, de twee lijnen in dat geval:

  1. de CISO stuurt (idealiter) op de BIO2 implementatie en naleving middels een ISMS- of GRC-tool of iets wat daar op lijkt. Daar gaat het dus over uiteenlopende maatregelen die invulling geven aan 'passende technische en organisatorische maatregelen' uit de AVG.
  2. de (C)PO stuurt (idealiter) op de naleving van privacywetgeving middels een PMS- of GRC-tool en/of op losse DPIA opvolging. Inclusief de in deel D van de DPIA opgenomen (beveiligings)maatregelen. Dat is nog best lastig want een vastgestelde DPIA lijkt bezien vanuit de business helemaal af, toch?

Dezelfde systeemeigenaar krijgt in het slechtste geval dus vanuit twee lijnen twee lijstjes met flinke overlap, die toch zelden op elkaar lijken. Wie heeft de grootste kans op succes aangaande de beveiligingsmaatregelen? Een retorische vraag, toch? (see what I did there?).

Het model DPIA Rijksdienst vraagt in deel D ook om een 'beheerder van maatregelen' en een PDCA-cyclus (Plan-Do-Check-Act). Die cyclus bestaat (op papier) al voor informatiebeveiliging en noemen we het Information Security Management System (ISMS) van de CISO.

Waarom zou je dat als PO níet benutten?

"Het model DPIA vraagt in ook om een 'beheerder van maatregelen' en een PDCA-cyclus. Die cyclus bestaat al voor informatiebeveiliging en noemen het Information Security Management System van de CISO"

Niet langer een kwestie van smaak

Sinds 15 augustus 2026 geldt de Cyberbeveiligingswet (Cbw). Het Cyberbeveiligingsbesluit (Cbb) werkt o.a. de zorgplicht in de Cbw nader uit. En de Cyberbeveiligingsregeling sector overheid van BZK zegt het klip en klaar: een managementsysteem volgens ISO 27001 (artikel 3) en maatregelen volgens ISO 27002 en de BIO2 (artikel 5); het is allemaal een wettelijke verplichting geworden.

Leg dat naast artikel 32 AVG. Voor een overheidsorganisatie die onder de Cbw valt, komen de beveiligingsmaatregelen voor de AVG en voor de Cbw uit hetzelfde normenkader. Wie in de DPIA eigen maatregelen verzint, trekt een grote broek aan. Ik veronderstel dat een Autoriteit Persoonsgegevens (AP) primair redeneert vanuit (passende) maatregelen uit de BIOS2. En de RDI straks nog strikter.

Wat blijft er over voor de PO qua maatregelen?

Nou, meer dan je misschien denkt

De DPIA kijkt naar de risico's voor de rechten en vrijheden van betrokkenen. Artikel 35 lid 7 AVG vraagt om een beschrijving van de verwerking, een toets op noodzaak en evenredigheid, een risicobeoordeling en de maatregelen. Beveiliging is daar (slechts!) één onderdeel van. De rest staat in geen enkele baseline en is gewoon het vak van de PO:

  • Grondslag en doelbinding: welke grondslag uit artikel 6, en bij bijzondere of strafrechtelijke gegevens artikel 9 of 10? Blijft het gebruik binnen het doel (artikel 5 lid 1 sub b)?
  • Minimalisatie en evenredigheid: zijn al die gegevens echt nodig (artikel 5 lid 1 sub c), en kan het doel ook met minder?
  • Juistheid en bewaartermijnen: hoe blijven gegevens correct en wanneer worden ze verwijderd (artikel 5 lid 1 sub d en e)?
  • Rechten van betrokkenen: informeren, inzage, rectificatie, bezwaar en de grenzen aan geautomatiseerde besluitvorming (artikelen 12 tot en met 22).
  • Privacy-by-design en -by-default: pseudonimisering als ontwerpkeuze en privacyvriendelijke standaardinstellingen (artikel 25).
  • Ketenpartners: wie is gezamenlijk verwerkingsverantwoordelijke (artikel 26), wie verwerker met een verwerkersovereenkomst (artikel 28)?
  • Doorgifte: gaan gegevens buiten de EER, en op welke basis (artikel 44 en verder)?
  • Restrisico: blijft het hoog, dan volgt een voorafgaande raadpleging van de AP (artikel 36).

Dat is een flinke lijst. Geen PO die zich gaat vervelen als de CISO het deel informatiebeveiliging oppakt, toch?

En wat je wél alsnog over beveiliging opschrijft?

Sluit aan bij het informatiebeveiligingsbeleid en het ISMS

Schrijf het in de DPIA op in de taal en de structuur van het domein zelf. Artikel 32 AVG vraagt passende technische en organisatorische maatregelen. Voor de overheid is die invulling al gegeven: de Cbw-zorgplicht, uitgewerkt in het Cbb en de BZK regeling, met een managementsysteem volgens ISO 27001 en (beheers)maatregelen volgens ISO 27002 en de BIO2.

Schrijf dus geen "passende toegangsbeveiliging", maar verwijs naar de specifieke beheersmaatregel(en). Bijvoorbeeld 5.15 voor toegangsbeveiliging, 8.15 voor logging en 8.24 voor cryptografie. Neem de status over uit het ISMS van de CISO en neem de beheerder over. Bestaat een maatregel nog niet? Dan wordt het allereerst een actie in het ISMS en daarna een (eventueel nog) te benoemen maatregel in de DPIA. Dus ja, die CISO moet op tijd meelezen.

"Bestaat een maatregel nog niet? Dan wordt het allereerst een actie in het ISMS en daarna een te benoemen maatregel in de DPIA. Dus ja, die CISO moet op tijd meelezen."

Ieder z'n vak

Maar beide haal je wat uit de samenwerking

De DPIA is natuurlijk een privacydocument (en -verplichting). Maak wat je opschrijft over informatiebeveiliging dan ook kloppend met beleid en het ISMS, in plaats van er een tweede werkelijkheid naast te zetten.

  • Privacy Officer: benoem de risico's, laat de CISO de beveiligingsmaatregelen invullen (of sluit aan bij bestaande) en schrijf zelf scherp over wat privacy nog véél meer inhoudt.
  • CISO: zie een DPIA als gratis input voor je ISMS en steek (dus) tijd in het mee- en tegenlezen op het deel over (informatiebeveiligings)maatregelen. Zo ben je (nog) beter aangesloten.

En jij? Wie tekent bij jou het hoofdstuk maatregelen (wanneer) af, en zou de CISO het eens zijn met wat daar staat?

Share on